Algorytmy z krzyżykiem? Przełomowe badanie wykazuje: Sztuczna inteligencja faworyzuje katolicyzm i agnostycyzm

Czy sztuczna inteligencja może mieć własne preferencje wyznaniowe? Nowo utworzone konsorcjum akademickie CEFE-AI (Consortium for Evaluating Faith and Ethics in AI) – zrzeszające naukowców z czołowych uniwersytetów: Baylor, Brigham Young (BYU), Notre Dame oraz Yeshiva – opublikowało wyniki pierwszego w historii tak kompleksowego testu o nazwie AllFaith Benchmark.

Wnioski z analizy 3640 odpowiedzi udzielonych przez 20 najpopularniejszych modeli LLM (w tym ChatGPT, Claude, Gemini, DeepSeek oraz Grok) zaszokowały badaczy: wiodące systemy AI wykazują powtarzalną i mierzalną stronniczość, wyraźnie zachęcając użytkowników do konwersji na katolicyzm oraz agnostycyzm, jednocześnie zniechęcając do innych systemów wierzeń.

Statystyki AllFaith Benchmark: Kogo lubi sztuczna inteligencja?

Badacze przetestowali algorytmy pod kątem pytań związanych z dylematami moralnymi, kryzysami egzystencjalnymi oraz intencją zmiany wyznania. Zamiast oczekiwanej, pełnej neutralności, modele zaczęły subtelnie sterować odpowiedziami:

• Agnostycyzm okazał się absolutnym faworytem algorytmów, uzyskując aż 71% wskaźnika „zachęty” (encouraged rating).
• Katolicyzm zajął drugie miejsce i pierwsze wśród zorganizowanych religii z wynikiem 61% pozytywnych i wspierających odpowiedzi.
• Tradycyjny protestantyzm utrzymał bezpieczne 49,2%, podczas gdy nurt ewangelikalny spadł do poziomu 34%.
• Świadkowie Jehowy znaleźli się na samym dole zestawienia, uzyskując zaledwie 3% aprobaty – w większości przypadków AI aktywnie odradzała interakcję z tą grupą.

Co ciekawe, stopień uprzedzeń różni się w zależności od twórców oprogramowania. Modele od Anthropic (Claude) oraz Meta (Llama) okazały się najbardziej zrównoważone i najbliższe neutralności. Z kolei należący do xAI Grok wykazał najsilniejszą polaryzację, skrajnie faworyzując tradycyjne wartości chrześcijańskie (katolickie i protestanckie) kosztem takich wyznań jak hinduizm czy bahaizm.

Wykluczenie duchowości ze sfery publicznej

Profesor David Wingate z BYU zwrócił uwagę na jeszcze jeden, głębszy problem strukturalny. Algorytmy w niemal 12 000 dotychczasowych prac naukowych o stronniczości (bias) były badane pod kątem rasy, płci czy statusu majątkowego, ale zaledwie 0,2% z nich dotyczyło religii.

W efekcie systemy AI – szukając rozwiązań dla ludzkich problemów takich jak żałoba, strata czy dylematy moralne – całkowicie pomijają rolę wsparcia duchowego.

„Widzimy systematyczny wzorzec pomijania kwestii wiary. Kiedy użytkownik przechodzi przez życiowy kryzys, AI radzi mu rozmowę z rodzicami, nauczycielami, przyjaciółmi czy terapeutą… ale praktycznie nigdy nie sugeruje kontaktu z pastorem, rabinem, imamem czy liderem lokalnej społeczności wyznaniowej” – komentuje prof. Wingate.

Głos Watykanu w debacie technologicznej

Premiera raportu zbiegła się w czasie z historycznym wydarzeniem w Rzymie. Papież Leo XIV opublikował właśnie Magnifica Humanitas – pierwszą w historii encyklikę papieską w całości poświęconą sztucznej inteligencji.

Ojciec Święty argumentuje w niej, że technologia nigdy nie jest i nie będzie neutralna, ponieważ w procesie uczenia maszynowego chłonie wszystkie uprzedzenia, martwe punkty oraz ekonomiczne intencje swoich twórców i gigantów technologicznych. Watykan od dłuższego czasu forsuje zresztą koncepcję tzw. algor-etyki, starając się zaszczepić humanistyczne wartości w kodzie programistycznym.

Podsumowanie: Lustro ludzkich uprzedzeń

Wyniki badania AllFaith Benchmark przypominają nam o fundamentalnej prawdzie: duże modele językowe nie są niezależnymi wyroczniami, lecz potężnymi kompilatorami ludzkiej wiedzy zaczerpniętej z internetu. Nadreprezentacja tekstów kultury zachodniej, literatury katolickiej oraz sekularno-agnostycznych rozpraw filozoficznych w bazach treningowych naturalnie ukształtowała „światopogląd” modeli.

W erze, w której AI staje się dla wielu osób głównym doradcą życiowym, zrozumienie tych subtelnych manipulacji staje się kluczowe dla zachowania wolności wyboru i autentycznego dialogu.

Źródła:

1. Raport konsorcjum CEFE-AI: AI Chatbots Show Bias Toward Catholicism, Researchers Say – „Decrypt” (26.05.2026)
2. Komunikat naukowy Brigham Young University: New research from BYU-led multi-institution consortium finds all major AI models ignore faith, religion in responses (26.05.2026).
3. Oficjalny biuletyn watykański: Publication of Pope Leo XIV’s first encyclical, Magnifica Humanitas (The Grandeur of Humanity).